"Ik heb reuma" hoor ik regelmatig in mijn spreekkamer. Bij doorvragen blijkt vaak dat de patiënt eigenlijk artrose heeft. Of omgekeerd. Het verschil is fundamenteel — niet alleen taalkundig, maar diagnostisch, therapeutisch en prognostisch. Reumatoïde artritis (RA) en artrose zijn twee compleet verschillende aandoeningen, met verschillende oorzaken, verschillende behandelingen en verschillende verloopvormen.
Het meer ontnuchterende: de gemiddelde tijd tussen het eerste reumatoïde-symptoom en de juiste diagnose bedraagt in Nederland nog steeds 11 maanden. Voor een aandoening waarvan we weten dat vroege behandeling het verschil maakt tussen lichte symptomen en blijvende gewrichtsschade, is dat onaanvaardbaar lang. Vroege behandeling (binnen 3-6 maanden) kan blijvende gewrichtsschade voor 70-80% voorkomen. Late behandeling: 20-40%.
In dit artikel leer je het herkennen van de signalen die op RA wijzen versus die van artrose. Wanneer naar de huisarts. Welke labtesten te vragen. Welke behandelingen wel en niet werken. En waarom de woordkeuze 'reuma' bij artrose meer dan een semantische fout is — het kan de juiste behandeling vertragen of zelfs blokkeren.
De fundamentele biologische verschillen
Reumatoïde artritis (RA) is een auto-immuunziekte. Het immuunsysteem valt per ongeluk eigen gewrichtsweefsel aan — vooral het synoviale membraan dat gewrichten bekleedt. Dit veroorzaakt synovitis (ontsteking van het slijmvlies), die zonder behandeling progressie maakt naar kraakbeen- en botschade. RA is systemisch — het kan ook hart, longen, ogen en huid aantasten.
Artrose (osteoartritis) is een degeneratieve aandoening van kraakbeen, met secundaire veranderingen in onderliggend bot, ligamenten en spieren. Het is geen auto-immuunziekte. Het is een mechanisch slijtage- en herstelproces dat uit balans is geraakt. Artrose is meestal beperkt tot belaste gewrichten — knieën, heupen, handen, wervelkolom…
